El Hijyeni ve Sağlığın Korunması
Gün boyunca kapı kollarına, telefonlara, ortak kullanılan eşyalara ve farklı yüzeylere dokunuruz. Bu temaslar sırasında ellerimize geçen mikroorganizmalar, yüzümüze veya yiyeceklere dokunduğumuzda vücudumuza ulaşabilir. Doğru zamanda ve uygun yöntemle el temizliği yapmak, enfeksiyonların yayılmasını azaltmaya yardımcı olur.
El Hijyeni Neden Önemlidir?
Ellerin temiz görünmesi, üzerlerinde hastalık yapabilecek mikroorganizmaların bulunmadığı anlamına gelmez. Günlük yaşamda farkında olmadan gözümüze, burnumuza ve ağzımıza dokunabiliriz. Yıkanmamış ellerle hazırlanan yiyecekler veya ortak kullanılan eşyalar da mikroorganizmaların başkalarına taşınmasına aracılık edebilir. Sabun ve suyla el yıkamak, kirin ve mikroorganizmaların uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Böylece bazı bağırsak ve solunum yolu enfeksiyonlarının yayılma olasılığı azaltılabilir. El hijyeni yalnızca kişinin kendisini değil, temas ettiği kişileri de korumaya katkı sağlar. Özellikle çocuklar, ileri yaştaki kişiler ve bağışıklığı baskılanmış hastalarla temas sırasında bu özen önem kazanır.
Ellerimizi Ne Zaman Yıkamalıyız?
El yıkama alışkanlığının günlük yaşamın belirli anlarıyla ilişkilendirilmesi, uygulamayı hatırlamayı kolaylaştırır. Özellikle şu durumlarda eller temizlenmelidir:
- • Yemek hazırlamadan önce, hazırlama sırasında ve sonrasında.
- • Yemek yemeden önce ve sonra.
- • Tuvaleti kullandıktan veya çocukların tuvalet temizliğine yardımcı olduktan sonra.
- • Bebek bezi değiştirdikten sonra.
- • Burnu temizledikten, öksürdükten veya hapşırdıktan sonra.
- • Hayvanlara, hayvan yemine, atıklarına veya çöpe temas ettikten sonra.
- • Evde hasta bir kişinin bakımından ve yara bakımından önce ve sonra.
Eller gözle görülür biçimde kirlendiğinde de yıkanmalıdır. Gün içinde el temizliğini yalnızca kir görünmesine bağlamak, önemli temasların gözden kaçmasına neden olabilir.
Doğru El Yıkama Tekniği
Etkili el yıkamada yalnızca avuç içlerinin temizlenmesi yeterli değildir. Parmak araları, başparmaklar, el sırtları ve tırnak çevreleri de temizlenmelidir. Günlük el yıkamada şu adımlar izlenebilir:
-
- Ellerinizi temiz, akan suyla ıslatın ve sabun uygulayın.
-
- Ellerin tüm yüzeylerini kapsayacak şekilde köpürtün.
-
- Parmak araları ve tırnak çevreleri dahil en az 20 saniye ovalayın.
-
- Akan su altında iyice durulayın.
-
- Temiz bir havlu veya tek kullanımlık kağıt havluyla kurulayın.
Yalnızca suyla kısa süre durulamak, sabunla yapılan el yıkamanın yerini tutmaz. Çok sıcak su kullanılması da gerekli değildir; önemli olan uygun teknikle yıkamak ve elleri temiz biçimde kurulamaktır.
Sabun ve Su ile El Antiseptiği Arasındaki Fark
Günlük yaşamda sabun ve suyla el yıkama temel yöntemdir. Özellikle eller görünür biçimde kirli veya yağlıysa ve tuvalet sonrasında sabun ve su tercih edilmelidir. Sabun ve suya ulaşılamadığında, uygun durumlarda en az yüzde 60 alkol içeren el antiseptiği kullanılabilir.
Antiseptik, ürünün kullanım talimatına uygun miktarda uygulanmalı ve el yüzeylerinin tamamına yayılmalıdır. Eller kuruyana kadar ovalanmaya devam edilmeli; ürün hemen silinmemeli veya suyla durulanmamalıdır. Daha fazla ürün kullanmak, uygun uygulama tekniğinin yerine geçmez.
Alkol bazlı antiseptikler bütün mikroorganizmalara karşı aynı derecede etkili değildir ve kirli ellerin yıkanmasının yerine her durumda geçmez. Küçük çocukların bu ürünleri yetişkin gözetiminde kullanması gerekir. Ürünler yutulmamalı ve çocukların ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır.
Hastanelerde El Hijyeni Hasta Güvenliğinin Parçasıdır
Sağlık hizmeti sırasında el hijyeni, hastalar arasında mikroorganizma taşınmasını önlemeye yönelik temel uygulamalardandır. Sağlık çalışanlarının hastaya temas etmeden önce ve sonra, temiz işlem öncesinde, vücut sıvılarıyla temas riskinden sonra ve hastanın çevresine temas sonrasında ellerini uygun şekilde temizlemesi önemlidir. Eldiven kullanmak el hijyeninin yerine geçmez.
Hasta ve yakınları da bakım ekibinin yönlendirmelerine uyarak sürece katkı sağlayabilir. Ziyaret sırasında el temizliğine dikkat etmek, yara ve tıbbi cihazlara gereksiz yere dokunmamak ve hijyenle ilgili soruları sağlık ekibine iletmek uygun davranışlardır.
